دانشگاه، پناهگاهی برای فرار از بیکاری
سه شنبه 23 آبان 1396
مسئولین دولت یازدهم معتقد بودند که دولت قبل برای رو به رو نشدن با لشگر متقاضی کار متولد دهه شصت، درهای دانشگاه ها را به روی آن ها باز کرد و از این طریق باعث شد که این جمعیت با تاخیری چند ساله وارد بازار کار شوند و همین عامل باعث افزایش یک باره نرخ بیکاری شد. سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا آمار و ارقام هم، این صحبت های مسئولین دولت یازدهم را تایید می کند؟

به گزارش تابناک اقتصادی، بعد از سال 92 و با روی کار آمدن دولت یازدهم بارها از مسئولین این دولت شنیده شده است که مقصر بخشی از جمعیت بیکار فعلی دولت های نهم و دهم می باشد. آن ها معتقدند که دولت محمود احمدی نژاد با افزایش ظرفیت دانشگاه ها باعث شد تا لشگر متقاضی کار که متولدین دهه شصت بودند، به دانشگاه ها پناه آورده و بعد از اتمام دوران تحصیل، هم اکنون به یک باره به سمت بازار کار هجوم بیاورند. سئوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا آمار و ارقام هم، این موضوع را تایید می کند؟

اینکه ظرفیت دانشگاه ها در دولت نهم و دهم افزایش یافت بر کسی پوشیده نیست و آمارها نیز نشان می دهند که در این مدت ظرفیت دانشگاه ها بیش از 2.3 میلیون نفر افزایش یافته است.  اما برای اینکه ببینیم آیا بخشی از جمعیت در سن کار به دانشگاه ها پناه آورده اند یا نه باید به آمار نیروی کار مرکز آمار ایران رجوع کنیم.

نرخ مشارکت اقتصادی از جمله شاخص هایی است که می تواند پاسخ سئوال فوق را بدهد. نرخ مشارکت اقتصادی این گونه توسط مرکز آمار ایران تعریف شده است: نسبت جمعیت فعال به جمعیت بالای 10 سال. جمعیت فعال نیز از مجموع جمعیت شاغل و بیکاران حاصل می شود.

نمودار 1 روند نرخ مشارکت اقتصادی بین سال های 1384 تا 1395 را نشان می دهد. همان گونه که ملاحظه می گردد، نرخ مشارکت اقتصادی بین سال های 1384 تا 1390 همواره کاهش یافته است و از 64.7 درصد به 60.7 درصد رسیده است. این در حالی است که طبق سرشماری سال 1375 بیشترین جمعیت در گروه سنی 10 تا 14 سال (حدود 9 میلیون نفر) قرار داشته اند و این جمعیت در سال 84 به گروه سنی 20 تا 24 سال انتقال یافته اند و با این اوصاف باید نرخ مشارکت اقتصادی روند صعودی در این سال ها به خود می گرفته است، اما نزولی شده است. برای پاسخ دقیق تر به این سئوال که آیا این جمعیت به دانشگاه رفته اند یا نه، نرخ مشارکت اقتصادی را به صورت جزئی تر مورد بررسی قرار می دهیم.

دانشگاه، پناهگاهی برای فرار از بیکاری

نمودار (2) نرخ مشارکت اقتصادی را در همان بازه زمانی و بر اساس گروه سنی نشان می دهد. همان گونه که ملاحظه می شود نرخ مشارکت اقتصادی در گروه سنی 20 تا 24 سال و همچنین 25 تا 29 سال در طی سال های 1384 تا 1390 همواره نزولی بوده است و این نشان می دهد که این دو گروه سنی با افزایش ظرفیت دانشگاه ها در آن مقطع بیشتر تمایل به ادامه تحصیل داشته اند تا اینکه بخواهند وارد بازار کار شوند. 


نمودار (2): نرخ مشارکت اقتصادی بر اساس گروه سنی (درصد)

دانشگاه، پناهگاهی برای فرار از بیکاری

بنابراین می توان این گونه عنوان نمود که بین سال های 1384 تا 1390 جوانان 20 تا 29 سال عمدتاً با افزایش ظرفیت دانشگاه ها به دنبال تحصیل بوده اند تا کار و مشارکت اقتصادی و با پایان دوران تحصیل خود در سال های اخیر متقاضی ورود به بازار کار هستند و با توجه به کم بودن فرصت های شغلی، بسیاری از آن ها به جمعیت بیکاران ملحق شده اند.

امید است که دولت با رفع موانع از سر راه بخش خصوصی و بهبود فضای کسب و کار، بتواند شرایط را به گونه ای برای حضور این جمعیت تحصیلکرده متقاضی کار فراهم کند.